Janar Christopher Musa ya buɗe Ƙudan Zuma: Yanzu dole ya shirya buɗe kundin tarihi
Na saurari kalaman da Ministan Tsaron Najeriya kuma tsohon Babban Hafsan Tsaron Ƙasa, Janar Christopher Musa, ya yi kwanan nan game da tsohon Gwamnan Jihar Kaduna, Malam Nasir El-Rufai. A ganina, bai kamata ’yan Najeriya su ɗauki wannan batu a matsayin wata takaddamar siyasa kawai tsakanin wasu fitattun ’yan Arewa biyu ba.
Batun ya fi haka girma.
Janar Musa bai tsaya kan cewa El-Rufai ya gaza wajen magance matsalar tsaro a Kaduna ba. Bai tsaya kan cewa manufofin gwamnatinsa sun raba kan jama’a ko kuma gwamnatinsa ta gaza kare mutanen Kudancin Kaduna ba.
Ya yi zargi mafi nauyi.
An ruwaito shi yana cewa:
“Ba za mu taɓa jin daɗin mutumin da da gangan ya shirya kashe mutanenmu ba.”
Da aka ƙara tambayarsa kan girman wannan magana, Janar Musa bai janye ba. Ya ce ’yan Najeriya su koma su duba bidiyoyi da kalaman El-Rufai, ciki har da maganar kuɗaɗen da ya ce an biya wasu mutane a lokacin yana gwamna.
Wannan ba ƙaramin zargi ba ne.
A ce wani tsohon gwamna da gangan ya shirya kashe ’yan ƙasa, zargi ne da ya shafi babban laifi. Kuma idan irin wannan magana ta fito daga bakin Ministan Tsaro mai ci, wanda kuma ya taɓa zama Babban Hafsan Tsaron Ƙasa, dole ne a samu hujjoji masu nauyin da ya dace da zargin.
Janar Musa ya buɗe akwatin Pandora. Yanzu dole ya kasance a shirye ya buɗe fayilolin.
RIKICIN KADUNA BAI FARA DA EL-RUFAI BA
Ɗaya daga cikin hanyoyin karkatar da tarihi ita ce a fara bayar da labari daga inda ya dace da hujjar da ake son ginawa.
Rikicin al’umma, ƙabilanci da addini a Jihar Kaduna bai fara a shekarar 2015 lokacin da Nasir El-Rufai ya zama gwamna ba. Matsalar ta daɗe tana da tarihi.
Janar Martin Luther Agwai, ɗan Kudancin Kaduna kuma tsohon Babban Hafsan Sojojin Ƙasa da Babban Hafsan Tsaron Ƙasa, ya yi bayani kan tarihin rikice-rikicen yankin. Akwai rikicin Kafanchan na 1987, Zangon Kataf na 1992, rikicin Shari’a na 2000 da kuma rikicin bayan zaɓen 2011.
Rahotanni da bincike daban-daban sun kuma nuna cewa rikicin Kaduna yana da tushen da ya haɗa da siyasa, tattalin arziki, filaye, rikicin manoma da makiyaya, addini, ƙabilanci da kuma matsalar ’yan asali da waɗanda ake kallon baƙi.
Saboda haka, bai dace a sake rubuta tarihin Kaduna kamar duk matsalolin jihar sun fara ne da zuwan El-Rufai gidan gwamnati a 2015 ba.
Amma wannan ba yana nufin cewa El-Rufai ba shi da abin amsawa game da abubuwan da suka faru tsakanin 2015 zuwa 2023.
Gwamna yana da alhakin yadda yake tafiyar da matsalolin da ya gada.
Sai dai akwai babban bambanci tsakanin cewa:
“A zamanin El-Rufai an yi munanan kashe-kashe a Kaduna, kuma wasu manufofinsa, ayyukansa ko gazawarsa sun taimaka wajen ta’azzara matsalar,”
da kuma cewa:
“El-Rufai da gangan ya shirya kashe mutanen Kudancin Kaduna.”
Magana ta farko ana iya bincikenta ta hanyar duba ayyukan gwamnatinsa.
Amma magana ta biyu tana buƙatar hujjar cewa akwai niyya da shiri na aikata laifi.
Wannan bambanci yana da matuƙar muhimmanci.
ME KWAMITIN JANAR AGWAI YA GANO?
Lokacin da El-Rufai ya zama gwamna a 2015, gwamnatinsa ta bai wa Janar Martin Luther Agwai aikin bincike da samar da hanyoyin warware rikicin Kudancin Kaduna.
Agwai ba baƙo ba ne ga yankin. An haife shi a Kagoro, Kudancin Kaduna, kuma ya yi fice a aikin soja har ya zama Babban Hafsan Sojojin Ƙasa, daga baya kuma Babban Hafsan Tsaron Ƙasa.
Ayyukan zaman lafiya da aka gudanar ƙarƙashin jagorancinsa sun nuna cewa rikicin Kudancin Kaduna yana da tarihi mai tsawo. Abubuwan da suka haifar da shi sun haɗa da tasirin rikicin bayan zaɓen 2011, rikicin manoma da makiyaya, ƙorafe-ƙorafen al’umma da matsalar ’yan asali da baƙi.
An ba da shawarwari kan tattaunawa, sulhu, gina zaman lafiya da kafa hanyoyin dindindin na magance rikice-rikice.
Wannan shi ne ya kawo mu ga ɗaya daga cikin muhimman batutuwan wannan takaddama:
Kuɗin da El-Rufai ya ce gwamnatinsa ta biya wasu Fulani.
DIYA AKA BIYA KO ’YAN BINDIGA AKA BIYA?
El-Rufai ya taɓa fitowa fili ya amince cewa gwamnatinsa ta biya wasu Fulani kuɗi.
Babu amfanin musanta wannan.
Amma tambayar da ya kamata a yi ita ce:
Su waye aka biya, kuma me ya sa aka biya su?
Bayanin El-Rufai a lokacin shi ne cewa wasu daga cikin rikice-rikicen da suka biyo bayan 2011 sun haɗa da ramuwar gayya daga wasu Fulani makiyaya da suka yi iƙirarin cewa an kashe musu ’yan uwa tare da asarar shanu da sauran dukiyoyi.
A cewarsa, gwamnatinsa ta nemi wasu daga cikin waɗannan mutane, ciki har da waɗanda suke wajen Najeriya, domin a shawo kansu su daina ramuwar gayya.
Wasu sun amince da kiran zaman lafiya ba tare da neman kuɗi ba. Wasu kuma sun nemi a biya su diyya kan shanun da suka rasa, kuma aka biya wasu daga cikinsu.
Da batun ya tayar da kura, Janar Agwai ya bayyana cewa idan ana biyan diyya saboda rikicin Kudancin Kaduna, bai kamata a tsaya kan ɓangare ɗaya ba. Ya kamata a duba duk waɗanda rikicin ya shafa, ba Fulani kaɗai ba.
A nan ne maganar Janar Musa cewa El-Rufai “ya gaya mana ya biya ’yan bindiga” take buƙatar cikakken bayani.
Su waye waɗannan ’yan bindiga?
Shin ’yan ƙungiyoyin masu aikata laifuka ne?
Shin hukumomin tsaro sun taɓa bayyana su a matsayin waɗanda suka kai hare-hare ko suka aikata ta’addanci?
Shin mutane ne da ake nema saboda kisan kai ko fashi da makami?
Ko kuwa mutanen da suka yi asara a rikicin 2011 ne, waɗanda aka biya diyya a wani yunƙuri na kawo ƙarshen ramuwar gayya?
Wannan ba wasa da kalmomi ba ne.
A ce an biya wanda ya yi asara diyya domin sulhu abu ne. A ce an biya ɗan bindiga ko ɗan ta’adda wani abu ne daban.
Idan Janar Musa yana magana ne kan wasu kuɗaɗe daban, ya kamata ya bayyana su.
Idan kuma yana magana ne kan wannan tsarin biyan diyya, to ya bayyana dalilin da ya sa yanzu ake kiran waɗanda aka biya ɗin da ’yan bindiga.
SAI GA WANI JANAR YA SHIGO CIKIN BATUN
Manjo-Janar Danjuma Ali-Keffi mai ritaya, wanda ya taɓa zama GOC na Runduna ta 1, shi ma ya fito yana ƙalubalantar Janar Musa da ya gabatar da hujjoji.
Ali-Keffi ya bayyana cewa a lokacin da yake kwamanda, El-Rufai bai taɓa umartarsa ya dakatar da ayyukan soja kan masu aikata laifuka a Kaduna ba.
A cewarsa, sojoji sun gudanar da ayyukan murƙushe masu aikata laifuka, yayin da jami’an gwamnatin Kaduna, ciki har da Samuel Aruwan, suke bayar da bayanan sirri ga kwamandojin soja.
Ko mutum ya yarda da Ali-Keffi ko bai yarda ba, tambayar da ya yi tana da muhimmanci:
Idan gwamna yana da hannu wajen shirya kashe jama’a, ina sojoji da hukumomin leƙen asiri suke?
Gwamnan jiha ba shi ne ke ba Rundunar Sojojin Najeriya umarni ba.
Sojoji suna da tsarin umarni da ayyukansu.
Saboda haka, idan ana zargin cewa wani gwamna ya shirya kashe ’yan ƙasa da gangan a lokacin da sojoji da hukumomin tsaro suke gudanar da ayyuka a jihar, ba za a iya dakatar da tambayoyi kan gwamnan kaɗai ba.
Me hukumomin tsaro suka sani?
Me bayanan sirri suka nuna?
Wa aka kai wa rahoto?
An gudanar da bincike?
Me aka yi da sakamakon binciken?
Wannan kuma ya kawo mu ga Janar Musa kansa.
JANAR MUSA SHI MA YANA DA ABIN AMSAWA
Janar Christopher Musa ɗan Zangon Kataf ne a Kudancin Kaduna. Saboda haka, babu wanda zai musanta kusancinsa da yankin ko damuwarsa da abin da mutanen yankin suka sha.
Amma kuma Janar Musa ya yi shekaru da dama a aikin soja.
Ya riƙe manyan muƙaman soja, ya zama Kwamandan Operation Hadin Kai, ya jagoranci Infantry Corps, sannan daga baya ya zama Babban Hafsan Tsaron Ƙasa. Yanzu kuma shi ne Ministan Tsaro.
Saboda haka, akwai tambayar da ba za a kauce mata ba:
Idan Janar Musa yana da sahihiyar hujja cewa wani gwamna mai ci yana shirya kashe ’yan ƙasa da gangan, yaushe ya san haka, kuma me ya yi da wannan bayani?
Shin akwai rahoton sirrin soja?
An kai rahoton ga manyansa?
An sanar da Shugaban Ƙasa?
An sanar da Mai Bai wa Shugaban Ƙasa Shawara kan Tsaro?
An kai batun ga hukumomin leƙen asiri?
An gudanar da bincike?
Idan Janar Musa ya kai rahoto amma aka ƙi ɗaukar mataki, ’yan Najeriya suna da haƙƙin sanin hakan.
Idan kuma bai kai rahoto ba, me ya sa?
Ba ina cewa dole ne Janar Musa ya kasance yana da wannan hujja tun yana aikin soja ba.
Abin da nake cewa shi ne: zargin da yake yi yanzu yana da nauyi ƙwarai. Saboda matsayinsa na baya a cikin tsarin tsaron ƙasa, ’yan Najeriya suna da cikakken haƙƙin yin waɗannan tambayoyi.
Ba za ka ce tsohon gwamna ya shirya kashe ’yan ƙasa da gangan ba, alhali kai tsohon Babban Hafsan Tsaron Ƙasa ne, sannan ka sa ran jama’a ba za su tambayi abin da hukumomin tsaro suka sani ba.
BATUN TIKITIN MUSULMI DA MUSULMI
Akwai kuma batun siyasa da addini.
El-Rufai ya zaɓi Dakta Hadiza Balarabe, Musulma daga Kudancin Kaduna, a matsayin mataimakiyarsa. Wannan mataki ya tayar da babbar muhawara.
El-Rufai ya ce manufarsa ita ce rage amfani da addini da ƙabilanci a siyasar Kaduna.
Mutum na iya yarda ko ya ƙi yarda da wannan hujja. Wannan haƙƙinsa ne.
Amma idan hujjar ita ce tikitin Musulmi da Musulmi shi kansa yana haifar da rarrabuwar kawuna, to dole a yi amfani da wannan ƙa’ida ga kowa.
A yau Janar Musa Ministan Tsaro ne a gwamnatin Shugaba Bola Ahmed Tinubu da Mataimakin Shugaban Ƙasa Kashim Shettima—gwamnatin da ita ma ta samu mulki a ƙarƙashin tikitin Musulmi da Musulmi.
Saboda haka, dole a fayyace hujjar.
Idan tikitin Musulmi da Musulmi haɗari ne ga haɗin kan jama’a, me ya sa na gwamnatin tarayya ya bambanta?
Idan kuma ba tikitin da kansa ne matsalar ba, to a bayyana takamaiman abin da El-Rufai ya yi da ake ganin ya haifar da rarrabuwar addini.
SUKAR SIYASA BA HUJJAR AIKATA LAIFI BA CE
Wani abu mai jan hankali a hirar Janar Musa shi ne lokacin da aka tambaye shi ko mutanen Kudancin Kaduna suna ɗaukar El-Rufai a matsayin maƙiyi.
Ya ce a’a.
Sai dai ya kira shi wanda ya “ɓata hanya.”
Wannan magana tana da muhimmanci.
Domin tana nuna cewa akwai buƙatar a raba ra’ayin siyasa da zargin aikata laifi.
Mutum na iya ganin salon mulkin El-Rufai bai dace ba.
Ana iya cewa manufofinsa sun raba kan jama’a.
Ana iya sukar yadda ya tafiyar da matsalar tsaro.
Amma duk wannan daban yake da zargin cewa da gangan ya shirya kashe mutane.
Sukar siyasa tana buƙatar muhawara da hujjoji.
Zargin aikata laifi yana buƙatar tabbatacciyar shaida.
BA NA RUBUTUN NAN DOMIN KARE EL-RUFAI
Bari in fayyace.
Ba na wannan rubutu domin wanke El-Rufai daga kuskure ko kare duk abin da ya yi a shekaru takwas da ya yi yana gwamnan Kaduna.
Akwai abubuwa da dama da suka faru a zamaninsa da suka cancanci bincike.
Salon mulkinsa ya jawo ce-ce-ku-ce. Wasu manufofinsa sun tayar da ƙura. An yi munanan kashe-kashe a Kudancin Kaduna a zamaninsa. Dole ne a binciki yadda gwamnatinsa ta tafiyar da matsalar tsaro da kuma ko akwai matakan da ta ɗauka ko ta kasa ɗauka da suka taimaka wajen ta’azzara lamarin.
Idan akwai sahihiyar hujja cewa El-Rufai ya taimaka, ya ɗauki nauyi ko ya shirya aikata tashin hankali, to a bincike shi kuma ya fuskanci doka.
Babu wanda ya fi ƙarfin doka.
Amma kuma girman zargi ba ya zama hujjar tabbatar da zargin.
Kashe-kashen da suka faru a zamanin wani gwamna ba su tabbatar da cewa gwamnan ne ya shirya su ba.
Saɓanin siyasa da wata al’umma ba hujjar niyyar kashe mutanen al’ummar ba ce.
Haka kuma, biyan diyya da aka yi a wani tsarin sulhu ba zai zama biyan ’yan bindiga kai tsaye ba sai an gabatar da hujjar hakan.
KADUNA BA TA MANTA DA TARIHINTA BA
Kaduna ta sha fama da rikici tsawon shekaru.
Kafanchan.
Zangon Kataf.
Rikicin Shari’a.
Rikicin 2002.
Rikicin bayan zaɓen 2011.
Rikicin manoma da makiyaya.
’Yan bindiga.
Ramuwar gayya tsakanin al’umma.
A bayan waɗannan sunaye da ranaku akwai rayukan mutane, iyalan da suka tarwatse, mata da suka rasa mazajensu, yara da suka rasa iyayensu da al’ummomin da har yanzu suke ɗauke da raunukan abubuwan da suka faru.
An kafa kwamitocin bincike. An gudanar da shari’o’i da bincike. An fitar da takardun gwamnati. An yi tarukan sulhu da shirye-shiryen zaman lafiya.
Saboda haka, rikicin Kaduna ya fi ƙarfin a mayar da shi makamin siyasa.
Mutum ɗaya bai ƙirƙiri rikicin Kaduna ba.
Amma wannan kuma ba yana nufin cewa duk wanda ya aikata laifi zai ɓuya a bayan tarihin rikicin ba.
Dole ne a gano gaskiya.
JANAR MUSA YA BUƊE ƘOFA—YANZU YA BUƊE FAYILOLIN
Janar Christopher Musa ya yi zargi mai nauyi wanda bai kamata a bar shi ya shuɗe kamar wata magana ta siyasa ba.
Idan yana da hujjar cewa Nasir El-Rufai da gangan ya shirya kashe mutanen Kudancin Kaduna, ya gabatar da ita ga hukumomin da suka dace.
Idan yana da hujjar cewa El-Rufai ya biya ’yan bindiga, ya bayyana:
Su waye aka biya?
Nawa aka biya su?
Yaushe aka biya su?
Ta wace hanya aka biya su?
Kuma saboda me aka biya su?
Idan kuma kuɗin da yake magana a kai su ne waɗanda aka biya a matsayin diyya bayan rikice-rikicen baya, to ya bayyana dalilin da ya sa yanzu ake kiran biyan diyyar da “biyan ’yan bindiga.”
Haka kuma, idan hukumomin tsaron Najeriya suna da bayanan cewa wani gwamna mai ci yana shirya kashe ’yan ƙasa, to ’yan Najeriya suna da haƙƙin sanin abin da aka yi da wannan bayani.
Wa ya sani?
Yaushe ya sani?
Me ya yi da abin da ya sani?
Wannan batu ya wuce Janar Musa da Nasir El-Rufai.
Ya shafi amincin hukumomin tsaron Najeriya da kuma yadda ƙasa take ɗaukar zargin aikata manyan laifuka.
Ba zai dace Ministan Tsaro ya zargi tsohon gwamna da shirya kashe ’yan ƙasa da gangan ba, sannan maganar ta ƙare a matsayin wani sautin hirar talabijin da zai ɓace bayan ’yan kwanaki.
Janar Musa ya buɗe akwatin Pandora. Yanzu dole ya buɗe fayilolin.
Idan zargin gaskiya ne, a bincika, a tabbatar da alhaki, sannan a yi adalci.
Idan kuma babu hujjar tabbatar da shi, ’yan Najeriya suna da haƙƙin sanin hakan.
Kaduna ta sha wahala sosai daga kashe-kashe, rarrabuwar kawuna da labaran da ake ginawa ta hanyar zaɓar wani ɓangare na tarihi tare da watsi da wani.
Abin da mutanen Kaduna—musamman waɗanda rikice-rikicen suka shafa—suke buƙata yanzu ba wata sabuwar takaddamar siyasa ba ce.
Abin da suke buƙata shi ne cikakkiyar gaskiya.
Solomon Dalung, Esq.
